Jeśli zastanawiacie się jakie dania są typowe dla Portugalii i czego spróbować podczas pobytu w tym kraju, to dobrze trafiliście. Kuchnia w Portugalii jest bowiem bardzo różnorodna. Oprócz świeżych ryb i owoców morza to również świetne sery, zupy i dania mięsne, które różnią się w zależności od regionu. Na północy Portugalii jedzenie jest zwykle cięższe, ponieważ jest to głównie typowe jedzenie rolników, takie jak Feijoada, czy Cozido. Na wybrzeżu dominują zaś ryby i owoce morza, grillowane sardynki, małże i ośmiornice.
Portugalia produkuje też wysokiej jakości oliwę z oliwek, która jest używana bardzo obficie we wszystkich sałatkach, do smażenia na ruszcie, gotowania lub po prostu do maczania chleba. Warto też wspomnieć, że Portugalczycy używają cebuli i czosnku we wszystkim, a do tradycyjnych portugalskich dań nie używa się też zbyt wielu przypraw, lecz przeważnie tylko soli.
W tym wpisie wymieniłam większość lokalnych przekąsek, dań głównych i deserów, które są typowe dla Portugalii. Gotowanie i poznawanie nowych smaków to jedna z moich pasji, dlatego pobyt w tym kraju był dla mnie inspiracją i przygodą. Poznałam wielu Portugalczyków, którzy opowiedzieli mi o lokalnej kuchni oraz doradzili jakie potrawy z karty wybrać. Przygotowałam więc listę wraz z opisami i zdjęciami, którą podzieliłam na kategorie.
Portugalskie sery
W Portugalii jadłam jedne z najlepszych serów, dlatego zdecydowałam się wspomnieć o nich już na samym początku. Sery portugalskie zdecydowanie różnią się w smaku od tych włoskich, czy francuskich. Produkowane są głównie z mleka owczego, koziego i czasem krowiego w zależności od rodzaju i pochodzenia. Wytwarzane są często w małych lokalnych zakładach i otrzymują oznaczenie DOP. Oznacza to, że sery pochodzą z konkretnego miejsca i zostały wyprodukowane zgodnie z obowiązującą w danym regionie tradycją. Warto więc zwrócić uwagę na ten certyfikat przy zakupie. Do najbardziej charakterystycznych i cenionych serów Portugalii należą:
- Queijo deAzeitão: ser o twardej skórce i niezwykle kremowym środku, który jest produkowany z surowego i niepasteryzowanego mleka owczego. Oryginalnie pochodzi z wioski Azeitão znajdującej się niedaleko Lizbony. Podaje się go w temperaturze pokojowej, najpierw jemy miękki środek, a następnie skórkę. Warto wiedzieć, że w 2014 roku pojawił się na liście 'Great Taste Awards’ jako jeden z najlepszych produktów gastronomicznych na świecie.
- Queijo Serra da Estrela: pochodzi z pasma gór o tej samej nazwie, które mieści się w środkowej Portugalii i jest wyrabiany z mleka owczego. Ser Queijo Serra da Estrela jest miękki o barwie białej lub lekko żółtej. Je się go więc tak samo jak wyżej opisany ser Azeitão. Prawdopodobnie historia jego produkcji sięga aż XII wieku.
- Queijo Curado: ser dojrzewający półtwardy z mleka owczego lub rzadziej koziego i często podawany jako przystawka w wielu restauracjach. Oryginalnie produkowany z surowego mleka, jednak na większą skalę w celu lepszego przechowywania wiele producentów pasteryzuje swoje sery. Warto więc zwrócić na to uwagę przy zakupie.
- Queijo de Nisa: zaliczany do serów twardych lub półtwardych. Produkowany z mleka owiec rasy Merino. Pochodzi z regionu Alentejo, z miejscowości Nisa, gdzie jet produkowany. Ma biało żółtą barwę i jest lekko cytrusowy w smaku.
- Queijo de Évora: twardy ser o żółtej barwie z mleka owiec rasy Merino. Również pochodzi z regionu Alentejo, a dokładniej ze stolicy tego regionu, Évory. W smaku jest intensywny, dość słony i lekko pikantny.
- Queijo Beira Baixa: ser twardy produkowany z mleka owczego i koziego. Jest pikantny o wyrazistym smaku.
- Queijo de São Jorge: ser z mleka krowiego pochodzący z Azorów. Jest twardy o ostrym zapachu i orzechowym smaku. Podczas jedzenia czuć lekkie pieczenie w język, co jest unikalną cechą tego sera. Jeśli lubicie ostrzejsze smaki, koniecznie spróbujcie!
- Queijo do Pico: kolejny ser z Azorów, tym razem z wyspy Pico. Produkowany z mleka krowiego, jest łagodny i pyszny. Z pewnością polubi go większość osób.
- Queijo Fresco: słodki ser twarogowy przypominający włoską ricottę. Produkowany z mleka krowiego, czasem owczego i koziego. W marketach głównie możemy spotkać ten z mleka krowiego. Pakowany w małe pojemniczki.
Portugalskie wędliny
W Portugalii podobnie jak w Hiszpanii większość wędlin to surowe dojrzewające szynki „presunto” i kiełbasy. Wśród portugalskich kiełbas widać duże podobieństwo do hiszpańskiej dojrzewającej chorizo, którą zna prawie każdy. Jej portugalska wersja – chouriço ma podobną nazwę, również jest dojrzewająca oraz smakowo i wizualnie podobna, ma jednak nieco mniej papryki, więcej czosnku i często produkowana jest z dodatkiem wina Porto. Oprócz chouriço, kuchnia w Portugalii oferuje zupełnie inne rodzaje kiełbas, np. alheirę. Jest to tradycyjna kiełbasa z chlebem w środku produkowana w regionie Alentejo i znajdująca się na liście siedmiu cudów portugalskiej gastronomii.
Poniżej opisałam 4 najpopularniejsze rodzaje kiełbasy w Portugalii, z którymi spotkacie się w lokalnych sklepach:
- Alheira: kiełbasa z chleba z mięsem zwykle innym niż wieprzowe, głównie drobiowym, czasem cielęcym lub króliczym. Do alheiry dodawana jest duża ilość czosnku i przypraw. Podaje się ją na smażoną lub grillowaną w towarzystwie ziemniaków lub frytek oraz jajka. Kiełbasa ta po raz pierwszy została wyprodukowana przez portugalskich żydów. Wraz z biegiem czasu jej produkcja stała się tradycją, a smak pokochało wielu ludzi.
- Chouriço: portugalski odpowiednik chorizo i nieco bardziej wyrazistym smaku, dojrzewająca i produkowana z mięsa wieprzowego. Jak już pisałam posiada mniej papryki, a więcej czosnku i czarnego pieprzu. W wielu z nich znajdziemy też smak wina Porto.
- Chouriço de porco preto: kiełbasa dojrzewająca produkowana z mięsa czarnej świni iberyjskiej. Również z dodatkiem papryki i czosnku.
- Morcela: specyficzna kiełbasa z dodatkiem krwi wieprzowej. Produkowana jest także w Brazylii. Można powiedzieć, że jest portugalską wersja brytyjskiej wędliny 'black pudding’. Jest to jedyna kiełbasa, której osobiście nie spróbowałam ze względu na zawartość krwi.
Przekąski
Kuchnia portugalska bogata jest też w różnego rodzaju przekąski – „petiscos”. Są to takie smakołyki (lub nie), które traktujemy jako dodatek między posiłkami lub przysmaki jedzone do piwa lub lampki wina z przyjaciółmi.
Pão com chouriço
Pieczywo z dodatkiem kiełbasy chouriço. Pão com chouriço kupimy jako przekąskę w większości kawiarni. Osobiście polecam knajpę niewielkiej sieciówki 'A Merendeira’, która jako główne danie serwuje właśnie ciepłe, robione na miejscu chlebki w zestawie z zupą caldo verde.
Bifana
Popularna portugalska kanapka z wieprzowiną, którą je każdy i jest tak oczywista, że często się o niej nie mówi. Można ją kupić w większości małych knajp i barów. Warto wybrać takie, gdzie wieprzowina smażona jest na świeżo.
Grillowane sardynki
Jeśli wybierzecie się do Lizbony w czerwcu z pewnością na ulicach miasta zobaczycie ludzi grillujących sardynki. Tak właśnie Portugalczycy świętują początek sezonu na te małe rybki. Warto więc zamówić sobie porcję prosto z grilla ze świeżym chlebem – pyszności! W innych miesiącach dostaniemy je w wielu knajpach panierowane i smażone w całości jako przekąskę lub danie główne podane z ziemniakami lub frytkami.
Pastel de bacalhau
Pyszne i sycące ciastko z ziemniaków i suszonego dorsza bacalhau, czasem też z dodatkiem sera. Można je kupić dosłownie prawie w każdej kawiarni w całej Portugalii.
Rissóis de camarão
Małe pierożki z ciasta, panierowane i smażone z nadzieniem krewetkowym. W środku natomiast często znajduje się cała krewetka zatopiona w nadzieniu.
Empada de galinha
Niewielka zapiekana babeczka z nadzieniem z mięsa drobiowego, która jest idealna jako przekąska. Jest do kupienia w większości kawiarni i sklepów spożywczych.
Caracois
Ta dziwna nazwa to nic innego jak ślimaki, które są w Portugalii bardzo popularną przekąską. Przed podaniem najczęściej są duszone w winie z czosnkiem i ziołami i często serwowane jako przysmak do piwa. W mniejszych miejscowościach są jedzone przez lokalnych mieszkańców podczas meczu. Sprzedaje się je też na specjalnych stoiskach podczas różnych festiwali.
Pieczone Kasztany
Szczególnie jesienią na ulicach miast w całej Portugalii ustawiają się sprzedawcy kasztanów. Można je wtedy kupić pieczone i jeszcze ciepłe lub surowe w sklepie na wagę do przyrządzenia w domu.
Typowe portugalskie potrawy
Świeże ryby
Kuchnia w Portugalii, a szczególnie ta przy wybrzeżu to przede wszystkim ryby. Dlatego atlantyckie ryby to oczywiście numer jeden na liście do spróbowania w Portugalii. Ze względu na bliskość oceanu do wielu restauracji codziennie dowożą świeżą dostawę ryb i owoców morza. Można je też kupić rano na targu, prosto z połowu i przyrządzić w domu.
Do najpopularniejszych ryb, które znajdziemy w menu portugalskich restauracji należą:
- Dourada panierowana w soli i serwowana w całości
- Robalo – okoń morski, najczęściej pieczony i podawany w całości
- Stek z tuńczyka (port. Atum)
- Salmão – łosoś, najczęściej grillowany
- Sardinhas – sardynki, serwowane głównie z grilla lub panierowane i smażone w całości
- Carapaus – małe makrele podobne do sardynek, ale nieco większe, podawane z grilla z ziemniakami lub frytkami, jako danie główne
- Peixe Espada – Pałasz Czarny
- Grouper
- Monkfish lub po portugalsku Tamboril, czyli Żabnica
- Peixe Cozido – biała ryba gotowana i podawana jako filet razem z duszonymi warzywami
A po przyrządzaniu wyglądają tak:
Owoce Morza
Oprócz ryb na osobną część wpisu o portugalskiej kuchni zasługują owoce morza, takie jak świeże ostrygi, małże, kalmary oraz kraby. Większe kalmary to ’chocos’, a te mniejsze i bardziej delikatne ’lulas’. Duże kalmary często dostaniemy panierowane i smażone z frytkami (choco frito) lub w całości na talerzu, są też lekko gumowate i twardsze. Mniejsze natomiast najczęściej są duszone z różnymi dodatkami.
W Portugalii warto również zwrócić uwagę na percebes, czyli małe skorupiaki zbierane ręcznie z kamieni, które znajdują się na oceanicznym wybrzeżu i są serwowane jako przysmak. Mnie udało się ich spróbować w jednej z restauracji w okolicach Lizbony, o której napisałam tutaj. Najczęściej więc dostaniemy percebes w miejscach, które specjalizują się w świeżych rybach i owocach morza prosto z połowu. Bardzo polecam zamówić talerz różnych rodzajów świeżych owoców morza i popróbować. Takie danie można dostać do podziału na kilka osób i jest to świetne doświadczenie kulinarne.
Polvo lagareiro – czyli pieczona ośmiornica
Pieczona ośmiornica to typowe portugalskie danie. Tak przyrządzona ośmiornica jest niezwykle delikatna. Zapiekana jest bowiem razem z oliwą oraz czosnkiem i serwowana najczęściej z pieczonymi ziemniakami.
Feijoada á transmontana
Trochę portugalska, a trochę brazylijska potrawa, która jest przykładem, że kuchnia w Portugalii, to nie tylko ryby. Jest to gulasz z czarnej lub czerwonej fasoli z kiełbasą i tłustym mięsem wieprzowym. Jest to takie typowe danie portugalskiej babci.
Alheira mirandela
Danie, w którym główną rolę gra kiełbasa alheira nadziewana chlebem z dodatkiem mięsa – najczęściej drobiowego i czosnku podawana z frytkami lub pieczonymi ziemniakami i jajkiem sadzonym. Natomiast Mirandela to nazwa miejscowości, która słynie z produkcji tego rodzaju kiełbasy. To danie zjemy tylko w tym kraju, warto więc go spróbować, poza tym mogę dodać od siebie, że smakuje obłędnie i bardzo je lubię.
Frango
Frango po portugalsku znaczy – kurczak. Potrawy z kurczaka są bowiem bardzo popularne w całym kraju, który nawet za swój symbol obrał sobie koguta. Będąc w restauracji warto więc zamówić „Frango no churrasco”. Jest to typowy kurczak grillowany z czosnkiem i papryczką piri piri.
Bacalhau
Kuchnia w Portugalii nie obeszłaby się bez suszonego, solonego dorsza – bacalhau, który jest daniem narodowym kraju. Podobno można go przyrządzić na ponad 300 sposobów, a do najpopularniejszych z nich należą:
- Bacalhau à brás: dorsz przyrządzony ze smażonymi ziemniakami pokrojonymi w drobne słupki i jajkiem. Serwowany z pietruszką i oliwkami.
- Bacalhau com natas: dorsz zapiekany ze śmietanką, ziemniakami i serem. Jadłam to danie kilka razy i zawsze było pyszne. Tak przyrządzony dorsz jest bardzo sycący ze względu na ilość śmietanki i sera.
Arroz de Marisco
Pyszny ryż z owocami morza, który również jest tradycyjnym daniem portugalskiej kuchni. Arroz de Marisco przygotowuje się z różnych rodzajów owoców morza, takich jak krewetki, kraby, homary i małże i podaje razem z ryżem i sosem na bazie pomidorów.
Porco à Alentejana
Ta potrawa pochodzi z regionu Alentejo, ale jest też bardzo popularna w Lizbonie. Są to kawałki wieprzowiny duszone z małżami i serwowane z ziemniakami lub frytkami. Jest to więc świetne połączenie mięsa i owoców morza, z jakim wcześniej nie się spotkałam. Jak więc widać kuchnia w Portugalii lubi zaskakiwać.
Migas à Alentejana
To kolejna potrawa typowa dla regionu Alentejo – kawałki wieprzowiny podawane z pastą z chleba z dodatkiem czosnku i oliwy. Dlatego danie to na pierwszy rzut oka wydaje się bardzo proste, jednak jest też bardzo pyszne. Polecam więc spróbować!
Cozido a Portuguesa
To jedno z dań narodowych Portugalii. Cozido a Portuguesa (portugalski kociołek) to potrawa jednogarnkowa, która składa się z warzyw, mięsa, kiełbasy i często fasoli, a wszystko gotuje się razem przez kilka godzin.
Francescina
Charakterystyczna potrawa, z którą również spotkacie się tylko w Portugalii, a szczególnie w Porto. Jest to bowiem kanapka składająca się z kilku rodzajów mięsa zanurzona w sosie pomidorowo – piwnym pod pierzynką z sera żółtego. Podawana jest najczęściej z frytkami – absolutna bomba kaloryczna!
Bitoque
Jest to cienki stek po portugalsku – najczęściej wołowina, czasem też kurczak. Bitoque jest tradycyjnie podawany z frytkami, ryżem i jajkiem sadzonym na wierzchu i znajduje się praktycznie w każdym menu w typowej portugalskiej restauracji.
Borrego, czyli jagnięcina
Portugalczycy bardzo lubią również jagnięcinę, która jest najczęściej duszona w białym winie z czosnkiem, ziołami i posypana świeżą kolendrą.
Brazylijskie churrasco
Kuchnia w Portugalii posiada dużo wpływów brazylijskich, które widać na każdym kroku. Typowe churrasco to nic innego jak grillowane mięso dobrej jakości serwowane z czarną brazylijską fasolką, ryżem i frytkami, posypane farofą, czyli prażoną mąką z manioku. Taki zestaw zjemy w wielu knajpach, a nawet fast foodach w galeriach handlowych.
Cataplana
Nazwa cataplana wzięła się od miedzianego naczynia, w jakim jest przyrządzane i podawane to danie. Cataplana to rodzaj potrawki, która składa się najczęściej z kawałków białej ryby, owoców morza, białego wina, pomidorów i warzyw. Ta potrawa jest szczególnie popularna na południu Portugalii w rejonie Algarve.
Portugalskie zupy
Kuchnia w Portugalii jest bogata w różnorodne zupy, które stanowią znaczącą część codziennych posiłków w tym kraju. Natomiast w niektórych regionach zupy mogą być nawet daniem głównym podczas kolacji.
Caldo Verde
Prosta i lekka zupa warzywna z ziemniaków, cebuli z drobno posiekanym jarmużem. Dlatego jest świetna jako przystawka przed daniem głównym lub lekka przekąska.
Creme de marisco
Zupa krem z owoców morza i warzyw. W środku najczęściej można znaleźć całe krewetki, małże lub kawałki ryb. Podawana jest często z chlebem i kolendrą.
Caldeirada
Aromatyczna zupa rybna, która w zależności od miejsca może mieć nieco inny skład. Caldeirada najczęściej składa się z kawałków ryb i warzyw, ale niektórzy dodają też owoce morza lub białe wino – ważne żeby było dużo i sycąco!
Açorda
Zupa na bazie czerstwego chleba pochodząca z regionu Alentejo, której według oryginalnego przepisu się nie gotuje, a jedynie używa gorącej wody do przygotowania. W jej skład wchodzą: chleb, czosnek, gorąca woda, oliwa i świeże aromatyczne zioła. Serwuje się ją ze świeżą rybą lub jajkiem. Açorda została finalistką konkursu na 7 cudów portugalskiej gastronomii.
Sopa da Pedra
W dosłownym tłumaczeniu jest to zupa z kamienia, która składa się z kiełbasy, boczku ziemniaków i innych warzyw, co w dużej mierze zależy od kucharza.
Z tą zupą wiąże się legenda, która opowiada o mnichu, który w dawnych czasach podróżował po Portugalii. Mnich ten był często głodny, ponieważ nie miał pieniędzy na jedzenie. Dlatego wpadł na pomysł, aby przychodząc do kolejnych domów mówić gospodarzom, że potrafi ugotować zupę z kamienia, ale potrzebuje do tego kilku składników. W związku z tym w garnku znajdowało się coraz więcej produktów ofiarowanych mnichowi do przyrządzenia magicznej zupy, którą ostatecznie zjadał razem z gospodarzami.
Słodycze, ciasta i desery
Kuchnia w Portugalii obfituje także w różnego rodzaju desery i małe słodkie przekąski. Portugalczycy bowiem uwielbiają słodkości. Wydaje się, że kochają też jajka, ponieważ jajeczny krem wchodzi w skład większości deserów. Niemniej jednak lubię portugalskie słodycze i mimo, że często mają dla mnie za dużo cukru, to mam kilka ulubionych.
Pastéis de nata
To zdecydowanie najpopularniejsze portugalskie ciastko w całej Portugalii. Pastéis de nata to małe babeczki budyniowe z ciasta francuskiego, które najlepiej smakują jeszcze ciepłe i posypane cynamonem.
Queijadas
Niewielkie ciasteczka, które są zdecydowanie najpopularniejsze w Sintrze, ale można je też kupić w innych częściach kraju. Są pyszne, ponieważ składają się z sera, mąki, cukru i cynamonu. Najlepsze natomiast jadłam właśnie w Sintrze w Fabrica das Verdadeiras Queijadas da Sapa.
Pastel de feijão
Mini tarta fasolowa, która oryginalnie pochodzi z regionu Torres Vedras i składa się z fasoli, migdałów oraz cukru pudru na wierzchu.
Bola do Berlim
Portugalczycy też mają swoje pączki. Bola do Berlim to właśnie rodzaj portugalskiego pączka, który wypełniony jest kremem jajecznym o wyczuwalnym lekko pomarańczowym smaku.
Mousse de chocolate
Mój numer jeden wśród deserów! Najlepszy krem czekoladowy jadłam właśnie w Portugalii. Ten deser przyrządzany jest na bazie jajek i kakao, dlatego rezultacie wychodzi bardzo delikatny o lekko puszystej konsystencji.
Arroz doce
Słodki pudding ryżowy z cynamonem podawany na zimno.
Pao de deus
W tłumaczeniu Pao de deus to chleb bogów, natomiast w rzeczywistości jest to drożdżowa bułeczka przykryta kremem kokosowym.
Ovos moles
Popularne ciasteczka pochodzące z miasteczka Aveiro, które znajduje się w okolicy Porto. Ovos Moles to wafelki w kształcie rybek lub muszli ze słodkim jajecznym nadzieniem na bazie żółtek i cukru, dlatego w smaku mocno czuć jajko.
Pão de ló
Rodzaj portugalskiego wilgotnego ciasta biszkoptowego o nieregularnym kształcie wypełnionego jajeczną masą. Biszkopt jest bardzo delikatny, a masa po przekrojeniu wypływa z ciasta, co stwarza fajny efekt. Jak więc widać, kuchnia w Portugalii chyba nie mogłaby istnieć bez jajek. Oczywiście to jeszcze nie koniec listy słodkości z ich dodatkiem.
Fios de ovos
Słodycze zrobione z żółtek, które wylewane są do cukrowego syropu tworząc coś na kształt włosów, które można je znaleźć w wielu cukierniach.
Flan de ovos
Kolejny deser z jaj – pudding jajeczny z cukrem podawany na ciepło. Jeśli więc lubimy polski kogel mogel, Flan de ovos również powinien wpasować się w nasze gusta.
Alkohole i napoje
Kuchnia w Portugalii nie obeszłaby się bez wysokiej jakości win, które są dodatkiem do wielu dań. Warto więc wiedzieć, że to nie tylko słodkie porto, ale również duży wybór win białych, wytrawnych czerwonych i różowych. Dodatkowo Portugalczycy mają też swoje unikalne nalewki, likiery, a nawet słodki muskat, który zaliczany jest do jednych z najlepszych na świecie.
Porto
Najbardziej popularne wino w całej Portugalii. Porto jest przeważnie słodkie, ciężkie i wyraziste z większą zawartością alkoholu niż tradycyjne wina. Winogrona, z których powstaje to wino są uprawiane w dolinie rzeki Douro, a główne gatunki porto to:
- Ruby: podstawowa wersja porto, która charakteryzuje się mocnym smakiem i leżakuje w butelkach.
- Tawny: jest lżejsze niż Ruby i dojrzewa w beczkach dębowych.
- Porto branco: biała odmiana porto o kwiatowym aromacie. Porto branco może być słodkie (lacrima) lub półwytrawne (leve seco).
Vinho Verde
Portugalia to nie tylko słodkie porto, ale również bogaty wybór przeróżnych białych win. Do najpopularniejszych z nich zalicza się Vinho Verde – orzeźwiające młode, jeszcze pracujące wino z widocznymi pęcherzykami powietrza. Jest więc idealne na gorące dni oraz do dań z ryb i owoców morza. Vinho verde występuje jako: czerwone, białe lub różowe, a nazwa „verde” (zielone) odnosi się do młodego wieku wina.
Moscatel do Setúbal
Mocny muskat o słodkim miodowo – cytrusowym posmaku produkowany z winogron odmiany moscatel z okolic miasta Setúbal i uważany za jeden z najlepszych na świecie.
Licor Beirão
Ziołowa nalewka pochodząca z okolic Coimbry, której receptura jest tajemnicą. Wiadomo jednak, że w skład wchodzi eukaliptus i zioła lecznicze z różnych zakątków świata.
Ginjinha
Bardzo popularna portugalska wiśniówka, która oryginalnie wywodzi się z miejscowości Obidos. Obecnie można ją jednak dostać w większości barów i pubów, gdzie często podawana jest w czekoladowych kubeczkach.
Sumol
Oryginalny portugalski napój gazowany o pomarańczowym smaku. Sumol w składzie jest całkiem niezły, ponieważ jest zdecydowanie mniej słodki niż większość innych napojów gazowanych, a schłodzony przyjemnie orzeźwia. Od niedawna można go również kupić w wersji ananasowej, cytrynowej i o smaku marakui.